Bước sang năm 2026, nhiều chính sách lớn về thuế, tiền lương, đất đai, giáo dục, lao động, kinh doanh chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1. Các quy định mới này không chỉ tác động trực tiếp đến đời sống người dân mà còn ảnh hưởng sâu rộng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và hộ kinh doanh trên cả nước.
Một trong những điểm đáng chú ý là loạt chính sách liên quan đến thuế, tiền lương và đất đai được điều chỉnh theo hướng tiệm cận hơn với thực tế, đồng thời siết chặt kỷ cương quản lý trong một số lĩnh vực nhạy cảm.
Xuất hóa đơn điện tử bằng máy POS ở các cây xăng tại địa bàn huyện Yên Thành. Ảnh tư liệu: Văn Trường
Xuất hóa đơn sai thời điểm bị phạt đến 70 triệu đồng từ ngày 16/1/2026
Theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP sửa đổi quy định xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, từ ngày 16/1/2026, hành vi lập hóa đơn không đúng thời điểm khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ sẽ bị xử phạt ở mức cao hơn trước.
Cụ thể, trường hợp lập hóa đơn không đúng thời điểm từ 100 số hóa đơn trở lên sẽ bị phạt tiền từ 50 đến 70 triệu đồng. Nếu vi phạm từ 50 đến dưới 100 số hóa đơn, mức phạt từ 30 đến 50 triệu đồng. Với các trường hợp vi phạm ít, mức xử phạt nhẹ nhất là cảnh cáo.
Quy định này nhằm tăng cường kỷ luật trong quản lý hóa đơn, hạn chế tình trạng lách luật, ghi lùi thời điểm nhằm trốn thuế hoặc điều chỉnh doanh thu không đúng thực tế.
Xây dựng và áp dụng bảng giá đất mới từ ngày 1/1/2026
Luật Đất đai 2024 quy định, từ ngày 1/1/2026, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm xây dựng và trình HĐND cùng cấp quyết định bảng giá đất lần đầu để công bố và áp dụng.
Khác với trước đây, bảng giá đất sẽ được điều chỉnh hằng năm, thay vì ổn định trong chu kỳ dài. Trường hợp cần thiết, UBND cấp tỉnh có thể trình HĐND điều chỉnh, sửa đổi, bổ sung bảng giá đất ngay trong năm để phù hợp với biến động thực tế của thị trường.
Quy định này được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng chênh lệch lớn giữa giá đất trong bảng giá và giá giao dịch thực tế.
Nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng
Theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15, mức giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân được điều chỉnh tăng và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.
Cụ thể, mức giảm trừ đối với bản thân người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm), thay cho mức 11 triệu đồng/tháng hiện hành. Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc tăng lên 6,2 triệu đồng/tháng.
Việc điều chỉnh này giúp giảm đáng kể nghĩa vụ thuế cho người lao động, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt tăng cao.
Dây chuyền sản xuất cá hộp hiện đại tại Nhà máy Royal Foods (KCN Nam Cấm). Ảnh tư liệu: Lâm Tùng
Tăng lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng
Nghị định 293/2025/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng mới, áp dụng từ ngày 1/1/2026.
Theo đó, mức lương tối thiểu tháng cao nhất tại Vùng I là 5,31 triệu đồng, thấp nhất tại Vùng IV là 3,7 triệu đồng. Mức lương tối thiểu theo giờ cũng được điều chỉnh tăng tương ứng ở cả bốn vùng.
Đối tượng áp dụng là người lao động làm việc theo hợp đồng lao động và người sử dụng lao động thuộc mọi thành phần kinh tế.
Nhiều quy định mới về thu hồi đất, bồi thường, tái định cư
Nghị quyết 254/2025/QH15 của Quốc hội, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, bổ sung nhiều quy định nhằm tháo gỡ vướng mắc trong quá trình triển khai Luật Đất đai 2024.
Theo đó, Nhà nước mở rộng các trường hợp thu hồi đất, trong đó có các dự án xây dựng cơ sở cai nghiện ma túy do lực lượng vũ trang quản lý, dự án trong khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế.
Đáng chú ý, cho phép thu hồi đất trước khi hoàn tất bồi thường, tái định cư trong một số trường hợp; hệ số điều chỉnh giá đất do UBND cấp tỉnh ban hành hằng năm và có thể điều chỉnh trong năm nếu cần thiết.
Hộ kinh doanh chuyển từ thuế khoán sang thuế kê khai
Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, từ ngày 1/1/2026, hộ và cá nhân kinh doanh sẽ không còn áp dụng phương pháp khoán thuế mà phải nộp thuế theo phương pháp kê khai.
Khi thực hiện kê khai, hộ kinh doanh bắt buộc phải có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ cho hàng hóa, dịch vụ mua vào và bán ra. Đồng thời, ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế được nâng từ 200 triệu đồng lên 500 triệu đồng/năm và được trừ trước khi tính thuế.
Miễn lệ phí môn bài, kéo dài miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp
Từ ngày 1/1/2026, doanh nghiệp và hộ kinh doanh được miễn lệ phí môn bài theo quy định tại Nghị quyết 198/2025/QH15.
Cùng với đó, Nghị định 292/2025/NĐ-CP kéo dài thời hạn miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đến hết ngày 31/12/2030 đối với nhiều loại đất và đối tượng sử dụng đất trong lĩnh vực nông nghiệp.
Cô giáo Lê Na đã có nhiều năm cắm bản ở huyện miền núi Kỳ Sơn. Ảnh: tư liệu TT
Ưu tiên xếp lương nhà giáo cao nhất trong khối hành chính sự nghiệp
Luật Nhà giáo 2025 lần đầu tiên quy định rõ việc xếp lương nhà giáo trong cơ sở giáo dục công lập ở mức cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp.
Ngoài tiền lương, nhà giáo còn được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề và các phụ cấp khác tùy theo điều kiện công tác, vùng miền và tính chất công việc.
Doanh nghiệp phải xóa dữ liệu người lao động nghỉ việc
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025 quy định, khi không tuyển dụng hoặc khi chấm dứt hợp đồng lao động, doanh nghiệp phải xóa, hủy dữ liệu cá nhân của người lao động, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định.
Quy định này nhằm bảo đảm quyền riêng tư và an toàn dữ liệu cá nhân trong quan hệ lao động.
Giảm 50% thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu trong năm 2026
Theo Nghị quyết 109/2025/UBTVQH15, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu, mỡ nhờn tiếp tục được giảm 50% trong năm 2026, tương tự mức áp dụng trong năm 2025 (trừ nhiên liệu bay).
Mức thuế này sẽ được điều chỉnh trở lại theo quy định cũ từ năm 2027 nếu không có nghị quyết tiếp tục gia hạn.